Сэдэв №3 Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь

Сэдэв №3

1.  Сэдвийн нэр: Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь

2. Хичээлийн зорилго: Сэдвийн хүрээнд байгууллагын стратегийн удирдлагын үйл ажиллагаан дахь дотоод орчны шинжилгээ, оношлогоо хийх зорилго, ач холбогдол, шинжилгээний аргууд, аргуудын онцлог, давуу, сул талуудыг судалж, түүнийг хэрхэн зөв нөхцөлд ашиглах талаар мэдлэг олгоно.

3. Сэдвийн зохион байгуулалт: Бүгд 12 цаг. Лекц 2 цаг, семинар  2 цаг, дадлага 2 цаг, бие дааж судлах 6 цаг,

4.Сэдвийн агуулга:

  • Байгууллагын дотоод орчин, түүний шинжилгээ
  • Дотоод орчны үнэлгээ
  • Стратегийг урьдчилан харах ажил хэрэгч чанар
  • 5. Семинар ярилцлагын сэдэв:
  • Байгууллагын дотоод нөөцүүдийн шинжилгээ
  • Дотоод хүчин зүйлийн матриц

1.  Дадлага, дасгалын сэдэв: Байгууллагын дотоод орчинд шинжилгээ хийж, үнэлгээ өгөх-дасгал, кейс, ажлын хуудас дээр ажиллах

2.  Хяналтын хэлбэр: Тухайн өгөгдсөн сэдвээр ярилцлагад бэлтгэсэн байдлыг үнэлэхдээ оюутан сонсогчидын эзэмшсэн мэдлэг, уншиж судлаж, тэмдгэлгээ хийсэн байдал, агуулгын чанарыг үндэслэн асуулт, ярилцлагын хэлбэрээр, мөн бие дааж гүйцэтгэсэн ажлын чанар шинжлэх ухааны үндэслэл, хугацаа зэргийг харгалзан дүгнэнэ.

3.  Оюутны бие даасан ажил: Төрийн захиргааны байгууллагын анхан шатны нэгж болох баг хорооны дотоод орчинд шинжилгээ хийх

4.  Сэдвээр ашиглах матөриал:

А. Үндсэн:                                                                                                             

1)     Доржжав Д., Удирдахуйд суралцах нь. УБ., 2002

2)     Лхаашид Д, Бадралмаа Р., Стратегийн удирдлага. УБ., 1996

3)     Лхаашид Д, Бадралмаа Р., Стратегийн удирдахуйн үйл ажиллагаа. УБ.,  2001

4)     Мөнхжаргал Б, Амаржаргал Б., Менежмент. УБ.,  2008

5)     Нарандэлгэр Д, Хөхөөжаргал Б., Байгууллагын төлөвлөлт. УБ., 2005

6)     УСУ. Төсвийн байгууллагын стратегийн удирдлга. УБ.,

7)     Шуурав Я, Ганбаатар Д., Стратегийн удирдлага. УБ., 2002

     Б.Нэмэлт:

1)     Цэнд Н, Шуурав Я., Менежмент. УБ., 2000

2)     Шпаргалка студенту "Стратегический менеждмент"  М., 2005г

      В. Бусад:

1)            www.moh.mn; www.esd.mn

2)            en. wiktionarg.org /wiki/ strategy

3)            en. wikipedia.org /wiki/ strategy

4)            en. wikipedia.org /wiki/  military-strategy

5)            en. wikipedia.org /wiki

10.  Явцын дундын тодотгол: ........................................................................

.........................................................................................................................

..........................................................................................................................

........................................................................................................................

"Стратегийн удирдлага" лекцийн хичээлийн төлөвлөгөө

Сэдэв3. Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь

Хичээл: №1. Дотоод орчны шинжилгээ, үнэлгээ

Хичээлийн хэлбэр: Маргаан ярилцлага

Боловсруулах асуудал, агуулга:

1.  Байгууллагын дотоод орчин, түүний шинжилгээ

2.  Дотоод орчны үнэлгээ

3.  Стратегийг урьдчилан харах ажил хэрэгч чанар

Хугацаа: 90 минут

Хичээлийн зорилго:  Оюутанд сэдвийн хүрээнд байгууллагын стратегийн удирдлагын үйл ажиллагаан дахь дотоод орчны шинжилгээ, оношлогоо хийх зорилго, ач холбогдол, шинжилгээний аргууд, аргуудын онцлог, давуу, сул талуудыг судалж, түүнийг хэрхэн зөв нөхцөлд ашиглах талаар мэдлэг олгох, олж авсан мэдлэгийг бие даан судлах арга ажиллагаанд чиглүүлэх

Зорилт:

  • Стратегийг дотоод орчны өөрчлөлтөөр удирдах талаарх оюутны мэдлэгт тандалт хийж шинэ мэдлэг олж авах сэдэл төрүүлэх
  • Оюутны ерөнхий ойлголтыг онолын зөв мэдлэгт чиглүүлэх
  • Байгууллагын дотоод орчинд шинжилгээ аргуудыг тайлбарлах

Хичээлийн арга зүй:

1.  Оршил хэсэг:

-     Хичээлийн зорилго, зорилт, зохион байгуулалтын бүтцийг танилцуулах

2.  Үндсэн хэсэг:

-     Үндсэн ойлголтын талаар оюутнуудтай харилцан ярилцах

-     Шинжлэх ухааны нэр томъёо, үндсэн ухагдахуунуудыг тайлбарлах

-     Дотоод орчинд шинжилгээ хийх ач холбогдолыг тайлбарлах

3.  Дүгнэлт хэсэг:

-     Үндсэн агуулгыг ерөнхийлөн дүгнэж тайлбарлах

-     Семинарын болон дадлагын хичээлийн сэдэв, агуулгыг танилцуулж, гүйцэтгэх аргачлалыг тайлбарлах, ашиглах материалыг танилцуулах

Хичээлийн хэрэглэгдэхүүн:

  • Анги танхим, тараах материал
  • Самбар, шохой
  • Техник хэрэгсэл /Компьютер, проектор, самбар, слайд/

Хичээлийн задаргаа:

Хэсэг

Боловсруулах асуудал

Хугацаа

Тайлбар

Эхлэл

  • Ирц бүртгэх
  • Оршил хэсгийг танилцуулах

5 минут

Ангийг хичээлд бэлдэх

Үндсэн

  • Хичээлийн сэдвийн талаарх оюутны мэдлэгийн тандалт хийх
  • Шинжлэх ухааны нэр томъёо, үндсэн ухагдахуунуудыг тайлбарлах
  • Гадаад орчинд шинжилгээ хийх арга зүйг тайлбарлах

75 минут

Сургалтын хэрэглэгдэхүүн ашиглах

Дүгнэлт

  • Хичээлээ дүгнэх
  • Даалгавар өгөх

10 минут

Мэдээллийн эх сурвалж

     Даалгавар:  

1.  Байгууллагын дотоод нөөцүүдийн шинжилгээ хийх аргыг судлах

2.  Дотоод хүчин зүйлийн матрицдэлгэрүүлэж судлах

3.  Байгууллагын дотоод орчинд шинжилгээ хийж, үнэлгээ өгөх

4.  Төрийн захиргааны байгууллагын анхан шатны нэгж болох баг хорооны дотоод орчинд шинжилгээ хийх

1.  Байгууллагын дотоод орчин, түүний шинжилгээ

            Байгууллагын дотоод орчны шинжилгээ нь байгууллагын бүх түвшин ажиллагсдыг төлөвлөлтийн үйл явцад татан оролцуулах боломжийг бүрдүүлнэ. Байгууллагын давуу, сул талыг тодорохойлох нь тухайн байгууллагын дотоод нөхцөл  байдлыг таньж мэдэх урьдчилсан нөхцөл болно. Манай байгууллага хаана байсан бэ?, манай байгууллагын хувьд ямар эерэг өөрчлөлтүүд гарсан бэ?, ямар давуу, сул талууд байна вэ?, гэсэн асуултуудыг тавьж дотоод орчны шинжилгээ хийнэ.

       Байгууллагын дотоод орчны хүчин зүйлст байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт, хүний нөөц, хүний нөөцийн ур чадвар, удирдлагын арга барил, хөрөнгө нөөц түнний удирдлага зэрэг олон хүчин зүйлийг авч үздэг. Түүнчлэн зарим байгууллагын хувьд газар зүйн байршил, техник, технологийн түвшин, ашиглалт зэрэг хүчин зүйлс байгууллагын хөгжлийн чиг хандлагатай хэр нийцэж байгааг ч бас авч үзэх нь бий. Байгууллагын дотоод хүчин зүйлс нь дэвшүүлсэн зорилго, зорилтыг хэргжүүлэхэд зохицсон байх ёстой. Ер нь байгууллагын орчны шинжилгээ нь байгууллагын зорилго, зорилт, стратегийг тодорхойлоход дэвсгэр суурь болдог.                           

Эрхэм зорилго: байгууллагын хүрэхээр  тэмүүлж буй эцсийн үр дүнг эрхэм зорилго гэнэ. Эрхэм зорилго нь  байгууллагын үйл ажиллагааны талаарх хүсэл эрмэлзэл итгэл үнэмшил одоо ба ирээдүйн хөгжлийн үзэл баримтлалыг тодорхойлсон байх шаарлдлагатай. Байгууллагын гишүүд нь эрхэм зорилго  сайтар ойлгосон байх  хэрэгтэй бөгөөд учир нь тэд чухам юунд тэмүүлж эрмэлзэх ёстойгоо мэдсэнээр итгэл төгс ажиллах болно.  

Бүтэц зохион байгуулалт: Байгууллагын зорилгодоо хүрэх, үр ашигтай ажиллах эсэх нь оновчтой зохоин байгуулалтаас ихээхэн шалтгаалдаг. Зохион байгуулалтын бүтэц гэдэг нь хөдөлмөр хувиарлалтын явцад бий болох бөгөөд зорилго зорилтын биелэлтийг хангахын тулд хөдөлмөрийн хэвтээ хувиарилалт буюу удирдлагын шатлал хоорондын уялдаа хамаарал юм. оновчтой бүтэц зохион байгуулалтыг бий болгохын тулд байгууллагын стратеги зорилго, хүрээлэн байгаа орчин дотоод хүчин зүйлс болох технологи, байгууллагын хэмжээ зэргийг харгалзан үзэх шаардлагатай.

Хүний нөөц: Байгууллагын амжилттай ажиллан зорилгодоо хүрэх нэг чухал нөхцөл нь хүмүүсийн үйл үйл ажиллагааг оновчтой удирдан зохицуулах явдал юм. ерөөсөө байгууллага нь зорилготой хүмүүсийн хүчээр хүрдэг нь ойлгомжтой бөгөөд ажиллах хүчний нөөц нь байгууллагын хамгийн чухал нөөц юм. хүмүүс нь өөр хоорондоо нас хүйс сонирхол авьяас чадвар мэдлэг боловсролоороо харилцан адилгүй өөр учираас тэднийг зөв сонгон авах сурах идэвхжүүлэх явдал нь хүний нөөцийн чухал асуудал болдог. тиймээс тэдний үнэт зүйлс хандлага үзэл бодлыг харгалзан үзэж дурьдах нь маш төвөгтэй нарийн асуудал байдаг

Технологи: Байгууллагын нөөцөд нөлөөлдөг болон дотоод орчинг тодорхойлогч гол хүчин зүйлүүдийн нэг нь технологи юм. технологи гэдэг нь байгууллагын бүх төрлийн нөөцүүдийг бүтээгдэхүүн үйлчилгээ болгон хувиргах үйл явц юм. судлаач Жон Вүдвард байгууллагын технологийн үйлдвэрлэлийн чиглэлийг харгалзан гурван категорд хуваан авч үзэж байна. Үүнд:

1)     Нэгжийн үйлдвэрлэлийн: энэ нь жижиг үйлдвэр нэгжид зохицсон технологи бөгөөд тусгай хэрэгцээг хангахад чиглэгдсэн онцгой цөөн нэрийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байгууллагад тохиромжтой ба том хэмжээний үйлдвэрт тохиромжгүй.

2)     Массын үйлдвэрлэлийн: Технологийн энэ анги нь оёдлын болон машины үйлдвэрлэл гэх мэт их хэмжээний үйлдвэрлэл явуулдаг үйлдвэрлэлийн урсгал шугам механик угсралтыг хэрэглэдэг байгууллагууд багтана.

3)     Тасралтгүй үйлдвэрлэлийн: энд нефт химийн зэрэг дахин боловсруулалт хийгддэг шинж чанараараа адилхан бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр тасралтгүй үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүд багтана. энэ нь дээд зэргээр бүрэн автоматжуулсан технологийн хэлбэр юм. Жон Вүдвард аж үйлдвэрийн газруудыг технологийн хувьд ангилсан бол судлаач Ж.Томпсон байгууллагын үйл ажилгааны төрлүүдийг харгалзан технологийн гурван ангиллыг томщёолсон байна. Үүнд:

-       Олон хэлхээт буюу гинжин технологи: бие биенээсээ харилцан хамаарал бүхий үйл ажилгаануудыг дэс дараалалтайгаар гүйцэтгэдэг технологи.

-       Зуучлах технологи:  Харилцан хамаарал бүхий хүмүүс уулзах замаар тодорхой үйл ажилгаа явагддаг технологи. тухайлбал худалдан авагч болон худалдагч, эмч болон өвчтөн, банк гэхэд мөнгө худалдагч болон зээл авагчдын хооронд зуучлан зохицуулалт хийдэг.

-       Эрчимт технологи: Үйлдвэрлэлд аштглагдаж буй тодорхой материалыг өөрчтөхийн тулд тусгай арга барил,дадал болон үйлчилгээг хэрэглэгдэг технологи. Жишээлбэл: кино зургийг монтажлах

Технологийн эдгээр  хэлбэрүүд нь өөр өөрийн давуу сул талуудтай бөгөөд зорилго, зорилтуудыг биелүүлэх эд туслах бүгдэд тохирох цорын ганц шилдэг технологи гэж байдаггүй. Байгууллагын удирдлага нь гадаад болон дотоод орчны нөлөөлийг орхигдуулан удирдаж болохгүй ба нэгдсэн стратегийг түүнд нийцүүлэн өөрчлөх ёстой байдаг. Энэ нь байгууллагын  онцгой давуу болон сул талыг тооцон үзнэ гэсэн үг юм Цөөхөн байгуулллагууд л өөрсдийн бусдаас ялгарах чадвар буюу давуу талаа ашиглан өрсөлдөөнд тэргүүлж амжилт олдог гэсэн концепц байдаг. Ялгарах чадвар гэдэг нь стрегийг томъёолсон үед удирлагын авч үздэг хүчтэй тал буюу онцгой арга хэрэгсэл юм. Эдгээр чадваруудад дараах зүйлс орно.  Үүнд:

  • Ажилчдын ур чадвар ба хүрэлцээ хангамж. Ур чадвартай ажилчид сайн ажиллах хүсэл эрмэлзэлтэй байдаг ба тэнд байнга эрэлт нийлүүлэлтийн хооронд зөрөө бий болдог.
  • Үйлдвэрлэлийн байршлын давуу тал ба үр ашигтай байдал үйлдвэрлэлийн зохицсон ба албан тасалгаа,агуулах ,тоног төхөөрөмжийн нийцэл нь бас нэг давуу тал болдог. Учир нь оновчтой байршил бүхий шинэ үйлдвэр барихад урт хугацаа шаарддаг
  • Эрэлтийг бий болгох ба түүнд нийцүүлэх чадвар. Энэ нь зах зээл дээр ижил төрлийн бүтээгдэхүүнээс өөрийн бтээгдэхүүний ялгааг гаргасанаар өрсөлдөх чадварыг бий болгох бтээгдэхүүнээ зах зээлд түгээх болон борлуулах гарцын хэмжээг өөрчлөх зэрэг чадвар юм.
  • Байгууллагууд нь үйлвэрлэлээ байнга шинэ арга замаар хийх эсвэл шинэчлэл хийж байж өрсөлдөөнт давуу тал олж авдаг тухайлбал шинэ бүтээгдэхүүн төлөвлөлт үйлдвэрлэлийн технологи сургалтын хөтөлбөр чанрын хэмнэлт нийлүүлэлт түншүүтэй харилцах ажил хэргийн холбоог удирдах шинэлэг арга зам зэрэг болно Мөн шинэ санаа санаачлага нь багуулын хувьд өрсөлдөөний дауу талыг бий болгож болно Гэвч энэхүү давуу талаа бэхжүүлэхэд байнгын сайжруулалт шаардлагтай

            Төсвийн байгууллагын удирдлага санхүүжилтын зарчимд нийцүүлэн төсвийн байгууллага бүр үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөө боловсруулахдаа дотоод орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлд дараахь байдлаар асуулт тавьж  шинжилгээ хийдэг.

       Зорилго, стратеги

  • Тодорхой томъёолсон зорилго, стратеги байгаа эсэх? Байхгүй бол яагаад?
  • Зорилго, стратеги нь өнөөгийн байдалд нийцэж байгаа эсэх?
  • Зорилго, стратегийн талаар ажиллагсад хэр ойлголттой байдаг вэ?

       Бүтэц, зохион байгуулалт

  • Бүтэц, зохион байгуулалт нь зорилго, стратегидаа нийцэж байна уу? үгүй бол яагаад?
  • Бүтэц зохион байгуулалт нь хэр уян хатан бэ? Бүтэц зохион байгуулалтдаа ажиллагсад сэтгэл хангалуун байдаг уу? үгүй бол яагаад?
  • Бүтэц, зохион байгуулалт нь үр ашгийг дээшлүүлэхэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

     Дотоод дүрэм, журам

  • Ажиллагсад хэзээ, хаана, юуг хэрхэн хийхээ сайн мэдэх үү?
  • Дотоод мэдээллийн систем хир үр ашигтай ажилладаг вэ?
  • Дотоод аливаа үйл ажиллагааны зардал яг ямар түвшинд байна вэ гэдгийг тодорхой мэдэх боломжтой юу?
  • Дотоод үйл ажиллгааны хяналтын систем бий юу?

     Ажиллагсад

  • Ажиллагсад хангалттай юу? Тэд яагаад манайд ажилладаг вэ?
  • Ажлын байр тус бүр дээр зөв хүмүүс зөв ажиллаж чадаж байна уу?
  • Манай байгуууллагад ер нь ямар (мэргэжлийн бус шинж чанар) хүмүүс ажиллах ёстой вэ?

     Ажиллагсдын ур чадвар

  • Ажиллагсдын мэргэжлийн ур чадвар хагнгалттай юу?
  • Ямар ур чадвартай ажиллагсад бидэнд шаардлагатай байна вэ?

     Соёл

  • Манай ажиллагсад байгууллагынхаа чухам юугаар нь бахархадаг вэ?
  • Манай хамт олон бусадаас юугаараа давуу талтай вэ?
  • Манайд албан бус бүлэглэлүүд хэр олон бэ? Тэдгээрийн хоорондын харилцаа ямар вэ?

     Техник, Технологи

  • Техник, технологийн түвшин ямар вэ? Түүний ашигалт хэр байгаа вэ?
  • Техник, технологийн түвшин манай үйл ажиллагаа хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
  • Технологийн горим, техникийн засвар үйлчилгээ ямар түвшинд хийгддэг вэ?

     Байр,  байршил

  • Манай байр үйл ажиллагаанд маань хэр тохиромжтой байдаг вэ?
  • Байрыг өргөтгөх, өөрчлөх боломж хэр вэ? Ашиглалтын түвшин ба хугацааны хувьд ямар вэ?
  • Манай байгууллагын байршил хэр тохиромжтой вэ?

     Санхүү

  • Манай байгууллагын санхүүгийн чадавхи хэр вэ?
  • Өр, авлагын хэмжээ ямар вэ?
  • Санхүү, бүртгэл тооцооны доголдол гардаг эсэх

Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдахад дотоод орчинд нөлөөлж болох хүчин зүйлсийг авч үзэхээс гадна АНУ-ийн эрдэмтэн К. Клаузевитцийн стратегийн үзэл бодолд тулгуурлан  боловсруулсан/1962/ Аримын   шуурхай албаны дүрмийг жишиг болгон авч үздэг. Үүнд:

Зорилго: Аливаа үйл ажиллагаа нь тодорхой хатуу бөгөөд бодит зорилготой байх ёстой.байгууллагын  Эцсийн зорилго нь өрсөлдөгчийн зах зээлийг нарийн тандаж тэнднээс түрүүлэхэд оршино.

Довтогоо: Энэ нь шийдвэрлэх үйл аүр дүнд хүрч чөлөөтэй үйл ажиллагаа явуулах нөхцөлийн ханган менежерүүдэд /стратегчдэд/ санаачлага гаргаж санаж бодсоноо ажил хэрэг бологоход чиглэгдэнэ.

Хүч нөөцийг төвлөрүүлэх: Эрхэм зориглодоо хүрэхийн тулд шаардлагатай үед өосөлдөгчөөсөө илүү их хүч нөөцийг хуримтлуулах.

Хүч хэмнэх: нөөцүүдийг ухаалаг тооцоотой ашигласнаар ажил үйлчилгээг бага нөөцөөр явуулж болно. Энэ зарчим нь хэмнэх утгатай биш харин байгаа хүч нөөцөө тооцоотой ашиглахыг шаарддаг.

Уян ажиллагаа: Өрсөлдөгчийн дотоод  хүч нөөцийг мэдэрч уян зохион байгуулалт удирдлагын дэмжлэг оновчтой  шийдвэр  хяналт зэрэг нь чухал үүрэгтэй.

Удирдлагын нэгдэл: Ирээдүйн зорилгодоо хүрхэд чиглэсэн байгууллагын нэгж салбарын харилцан уялдаатай үйл ажиллагаараар удирдлагын нэгдэл хангагдана. Үүнд хүрэх нэг арга зам нь хамтын ажиллагаа юм..

Аюулгүй байдал: санамсаргүй тохиолдол гээд, алдаа гаргахгүй байж үйл ажиллагааны чөлөөт байдлыг ханган өрсөлдөчгидийнхээ талаар олж авсан мэдээллийг үр дүнтэй ашиглаж чадвал аюул занал эрсдэлээс хамгалагдана.

Гэнэтийн зохилт: Өрсөлдөгчдөдөө өөрийн байгууллагын хүч боломжийг шаардлагатай цагт нь тэднээс хүчтэй гэдгийг харуулах /брэнд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зах зээлээ өргөтгөх/

Дээрх дүрмнээс үзэхэд өрсөлдөгчийн бат бэх стратегийн өөдөөс хэзээ ч довтолж  болохгүй, хүчний тэнцвэрийг шийдвэрлэх өрсөлдөөний явцад биш өмнө нь эхлэх өөрийгөө таньж мэдэх чухал гэдэг нь харагдаж байна.

2.  Дотоод орчны үнэлгээ

Байгуулгын дотоод орчин бүрдүүлэх дээрх хүчин зүйлсийг үнэлэх олон аргууд байдгаас түгээмэл хэрэглэгдэх арга болох Маккинзийн 7S тогтолцоо "байгууллагын соёл хэсэгт үзнэ" өртгийн сүлжээ нөөц тулгаварлах зэрэг аргууд байдаг. Эдгээр аргуудаас нөөцөд тулгуурлах болон өртгийн сүлжээний аргуудыг дэлгэрүүлэн үзье .

Нөөц тулгуурлах  арга: Гадаад орчны аюул болон боломж нь байгуулгын өрсөлдөөний давуу талыг бүрэн дүүрэн тодорхойлж чаддаггүй. Байгууллагын давуу,сул талыг шинэчлэлсэнээр боломжыг олж авах аюулаас зайлсхийх давуу талтай. Дээрх давуу, сул талын шинжилгээ нь байгуулгын буюу дотоод орчны  шинжилгээ гэж нэрлэдэг бөгөөд нөөцийг тодорхойлох болон хөгжүүлэхэд төвлөрдөг. Байгууллагын нөөцөд мэдээлэл технологи, хүн, ур чадвар, санхүүгийн зэрэг нөөцүүд багтах бөгөөд судлаач Barney аливаа байгуулгын үндэсэн нөөцүүдийг үнэлэх 4 асуулт бүхий VRIO тогтолцоог боловсруулжээ. Үүнд:

  • VALUE өртөг- энэ нь өрсөлдөөний давуу талыг хангадаг уу?
  • RARENESS хомсдол- өөр өрсөлдөгчөдөд энэ нь байдаг уу?
  • IMITABILITY дуурайх чадвар- бусад өрсөлдөгчид хуулбарлахад зардал ихтэй юу?
  • ORGANIZITION зохион байгууллалт- байгууллага нт нөөцийг бүрэн ашиглаж чадахуйц зохион багуулагдсан уу?

Хэрэв эдгээр асуултад тийм гэж хариулвал онцгой нөөцтэй ба энэ нөөц нь давуу тал болон өвөрмөц өрсөлдөөнийг авчирна. Эдгээр нөөцүүд нь стратегийн гол хүчин зүйлүүд мөн хэсгийг олж мэдэхийн тулд тэдгээрийн ач холбогдолыг үнэлэх ба тэдгээр тодорхой давуу болон сул талууд нт байгууллагын ирээдүйг тодорхойлоход тусална. Энэ нь нөөцүүдийг харьцуулах аргаар хийгдэх ба дараах хүчин зүйлсийн ашиглан харьцуулан үүнд:

  • Байгууллагын өнгөрсөн гүйцэтгэл
  • Байгууллагын гол өрсөлдөгчид
  • Нийт үйлдвэрлэл зэрэг болно

Байгууллагын өрсөлдөөний давуу талын гол төлөв нөөцийн бүрэн хангалтаар тодорхойлогддог. Судлаач Грант стратегийн шинжилгээний нөөцөд тулгуурлах  аргын дараах таван алхамыг санал болгосон Үүнд:

1)     Байгууллагын нөөцийг давуу болон сул талаар нь ангилж тодорхойлох

2)     Байгууллагын давуу талыг онцгой чадваруудтай хослуулах 

3)     Нөөцийн ашгийн түвшин болон өрсөлдөх чадвар түвшин нөөц болон чадварыг ашигласаны үр дүнд гарах ашгийг олж авах чадварыг үнэлэх

4)     Гадаад боломжтой холбоотой байгууллагын нөөц болон чадварыг бүрэн ашиглаж чадахуйц стратегийг сонгох

5)     Нөөцийн дутагдал болон сул талыг багасгахад шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг тодорхойлох

            Өртгийн сүлжээний арга:  Дотоод орчны үнэлгээний нэг чухал арга нь байгууллагын үйлдвэрлэл өртгийн сүлжээний хаана оршиж байгааг тогтоох явдал юм. Энэ аргын тусламжтайгаар байгууллагын үнэ цэнт хүчин зүйлсийг өрсөлдөгчидийнхтэй харьцуулан тодорхойлдог. Энэ аргад байгууллагын үнэ цэнийг тодорхойлох дараах 9 үйл ажиллагааг авч үздэг ба түүний 5 үндсэн үйл ажиллагаа 4 дэмжих үйл ажиллагаа юм. Үндсэн ба дэмжих үйл ажиллагаа нь харилцан нөхцөлдөж гинжин хэлхээг бий болгодог бөгөөд энэхүү шинжилгээн дээр тулгуурлан өрсөлдөөний давуу болон сул талыг тодорхойлдог.

Байгууллагын үнэ цэнийг тодорхойлох  9 үйл ажиллагаанд хийх шинжилгээ

Үйл ажиллагаа

Давуу тал

Сул тал

  • Зохион байгууллалт

 

 

  • Хүний нөөцийн удирдлага

 

 

  • Технологийн хөгжил

 

 

  • Бэлтгэн нийлүүлэлт

 

 

  • Орцын хангалт

 

 

  • Үйлдвэрлэл

 

 

  • Гарцын хангалт

 

 

  • Маркетинг

 

 

  • Үйлчилгээ

 

 

            Үндсэн үйл ажиллагаа, дээрх үндсэн болон дэмжих үйл ажиллагааны хүчин зүйлсийг дор дэлгэрүйлэн тайлбарлъя.

Зохион байгуулалт: Шинэ бтээглэхүүний зах зээлийн боломжыг тодорхойлох чадвар, байгууллагын зорилгод хүрэх стратеги төлөвлөлтийн систем, стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдээлэлийн системийн түвшин, сонирхолын бүлэг ба олон нийттэй харилцах харилцаа

Хүний нөөцийн удирдлага: Бүх түвшний ажилчдыг олж авах  сургах, хөгжүүлэх дүрэм журам ,

ажилчдыг, уриалах идэвхжүүлэх шагнах системийн тохиромжтой байдал , ажилын  орчин ба ажлын байрны сул зогсолт, ажилчдын ажлын ханамж болон идэхжүүлэлтийн түвшин

Технологийн хөгжил: Үйлдвэрлэл дэхь судалгаа болон хөгжилийн үйл ажиллагааны амжилт, судаллгаа хөгжил ба бусад хэлтсүүдийн ажлын харилцааны чанар, шинжлэх ухаан техникийн боловсрол болон туршлага инновац болон бүтээлч байдлыг урамшуулах ажлын орчин

Бэлтгэн нийлүүлэлт: Ганц нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг  багасгахын тулд өөр эх сурвалжыг олох, түүхий эд материалыг хугацаанд нь хямд чанартайгаар олж авах, найдварта нийлүүлэгчтэй урт хугацааны харилцаа тогтоох 

Орцын хангалт: Түүхий эд ба хөрөгийн хяналт, түүхий эдийн хадгалалт

Үйлдвэрлэл: Үйлдвэрлэлийн автоматжилт, чанарыг сайжруулах зардлыг бууруулах, үйлдвэрлэлийн ашигтай хяналт 

Гарцын хангалт: Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний түгээлт болон хадгалалт

Маркитенг: Зах зээлийн судалгаа, сигмент, хэрэгцээ,реклам, урамшуулал, инноваци, түгээлтийн, сувгийн, үнэлгээ, хэрэглэгчдийн үнэнч байдал,

 Үйлчилгээ: Худалдан авалтын дараах сэтгэл ханамж барааны баталгаалт засврын үйлчилгээ худулдан авагчдын мэдлэг боловсрол

            Мөн байгууллагын гадаад болон дотоод орчны  хүчин зүйлсийн нөлөөллийг үнэлэхэд гадаад дотоод хүчин зүйлсийн QSP дотоод хүчин зүйлсийн үнэлгээний  IFAS гадаад хүчин зүйлсийн үнэлгээний EFAS гадаад дотоод зүйлсийн шинжилгээний SFAS зэрэг матрицуудыг ашигладаг. Эдгээр гадаад дотоод хүчин зүйлсийн үнэлгээний матрицуудыг жишээ болгон харуулав.  

Гадаад, дотоод орчны үнэлгээний матриц QSP

Хүчин зүйлс

Хувийн жин

Үнэлэгээ

балл

Жигнэсэн оноо

  Боломжууд

1.Гадаад хулалдан авагчдын худалдан авах сонирхол өсөж байгаа

0.20

3

0.60

2. Эдийн засгийн гадаад харилцаа өргөжиж олон улсад нэр хүнд  өссөн байгаа нь тус компаны бүтээгдэхүүнд итгэх хэрэдэгчдийн итгэлийг нэмэгдүүлж байна

0.25

3

0.75

3.Хэрэглэгчдийн худалдан авах сонирхол орчин үетэйгээ хөл нийлж бүтээгдэхүүний үнийг биш чанарыг эрхэмлэж байна. 

0.30

4

1.2

4. Татварын хуулинд өөрчлөлт оруулсан нь бизнес эрхэлэгчдийн өндөр ашиг олхоос эмээх байдлыг бууруулах нөлөө үзүүлсэн

0.25

2

0.50

Нийт

1.0

 

3.05

                    Аюул заналууд

1.  Ижил төрлийн үйлдвэрлэл явуулдаг жижиг дунд үйлдвэрлэлүүд олноор бий болж байгаа юм

0.35

1

0.35

2. Дотоодын худалдан авагчидын амьдралын чанар  байгаагаас худалдан авах чадвар муудсан

0.25

2

0.50

3. Бүтээгдэхүүний хаяг шошгыг ашиглан хуурамч бүтээгдэхүүн дэлхийн зах зээлд тус компани нэр хүндийг унагаж болзошгүй

0.20

3

0.60

4. Ажилгүйдэл түүнээс улбаалаад ядуурал өсөж багаа нь зах зээлийн өргөжилтийг сааруулж болно

0.20

2

0.40

                           Нийт

1.0

 

1.85

                     Давуу талууд

1.  Байгууллагын нэр хүнд зах зээл хэрэлэгчдийн дунд өндөр байгаа 

0.10

3

0.30

2.   Дэлхийд энэ чиглэлийн таван том үйлдвэрлэлийн  нэг учраас гадаад зах зээлд нэр хүнд өндөр 

0.05

3

0.15

3. Мэрэгжлийн олон жил ажилсан туршлагтай ажиллах хүчинтэй

0.20

4

0.80

4. Гадаадын өндөр хөгжиллтэй орнуудын хамгийн сүүлийн үеийн техник технологитой 

0.25

4

1.0

5.Гадаад хамтын ажиллагаа сайн

0.15

4

0.60

Нийт

1.0

 

3.65

                   Сул талууд

1. Бүтээгдэхүүний идэвжүүлэлтийн бодлого сул үнэ хямдралаас өөр зүйл хийгдэггүй 

0.25

2

0.50

2. Хүний нөөцийн идэвхжүүлэлтийн бодлого сул тиймээс хүний нөөцийн тогтвортой байдлын коэффицент муу

0.30

2

0.60

3. Дээд дунд шатны удирдлагын зардал өндөр 

0.20

3

0.60

4. Санхүүгийн тогтворжилт сул

0.15

3

0.45

5. Ажилчдын ажлын сахилга бат сул

0.10

2

0.20

  Нийт

1.0

 

2.35

Дотоод орчны үнэлгээнийй матриц IFAS

 

Үнэлгээ

Чухал байдал

Маш

Хүч

тэй

Дунд

Сул

Маш сул

И

Д

Б

     Маркетинг

1.Байгуулгын нэр хүнд

--

 

 

 

 

--

 

 

2.Зах зээлд эзлэх хувь

 

--

 

 

 

--

 

 

3.Бүтээгдэхүүний чанар нэр хүнд

--

 

 

 

 

--

 

 

4.Үйлчилгээнний нэр хүнд

--

 

 

 

 

--

 

 

5. Хувиарлалтын суваг

 

--

 

 

 

 

--

 

6.Газар зүйн байрлал

 

 

-

 

 

 

 

 

--

   Санхүү

1. Капиталын зардал

 

--

 

 

 

 

--

 

2. Ашигт малтмал

 

 

-

 

 

 

--

 

 

3. Хөрөнгийн эргэц

 

--

 

 

 

--

 

 

4. Санхүүгийн тогтвортой байдал

 

 

-

-

 

 

--

 

 

  Үйлдвэрлэл

1. Тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл

 

--

 

 

 

--

 

 

2. Үйлдвэрлэлийн зардлын түвшин

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Түүхий эд материалын давуу тал

 

 

 

 

 

 

 

 

4. Үйлдвэрлэдийн дадлага туршлага

--

 

 

 

 

 

--

 

5. Ажиллах нөхцөл

 

--

 

 

 

 

--

 

6. Хүчин чадал ашиглалт

 

--

 

 

 

--

 

 

    Хүний нөөц

1.   Чадварлаг удирдагч

 

--

 

 

 

--

 

 

2. Ажилчдын ур чадвар

--

 

 

 

 

 

--

 

3. Зохицох чадвар

 

--

 

 

 

--

 

 

Гадаад дотоод хүчин зүйлийн шинжэлгээний матриц :

 

Хувийн жин

 

Үнэлгээ

Жигнэсэн оноо

Хугцаа

Тайлбар

Бо

 

Ду

У

 

1.Компаний нэр хүнд зах зээл хэрэглэгчидийн дунд өндөр байгаа

 

 

0.10

 

 

3

 

 

0.30

 

 

 

 

_

Энэ байдал нь зах зээл дээр удаан хугцааны туршид амжилттай ажиллах гол түлхүүр юм

2.Гадаадын өндөр хөгжилтэй орнуудын шилдэг техник технологитой

 

 

0.10

 

 

 

4

 

 

0.40

 

_ _

 

Өндөр хөгжилтэй орннуудын техник технологийг ашигладаг нь бүтээгдэхүүний чанарт нөлөөлсөн

1.Маркетингийн үйл ажиллагаа сул идэвхжүүлэлтийн оновчтой бодлого байхгүй     

 

 

 

0.10

 

 

 

2

 

 

 

0.20

 

 

 

_ _

 

Зар сурталчилгаа муу явуулдаг нь борлуулалтын орлогод сөргөөр нөлөөлдөг

2.Хүний нөөцийн идэвхжүүлэлтийн бодлого сул

 

 

0.10

 

 

3

 

 

0.30

 

_ _

 

Ажилчидийг идэвхжүүлэхэд хайнга ханддаг нь ажилчидыг ажилдаа хандах хандлагыг сулруулсан

3.Хэрэглэгчидийн худалдан авах чадвар нэмэгдэж бүтээгдэхүүний үнийг биш чанарыг эрхэмлэж байна.

 

 

 

   0.10

 

 

   3

 

 

 

   0.30

 

 

 

  _

 

Бүтээгдэхүүний чанарын тухай хэрэглэгчдийн ойлголт нэмэгдсэнээр хэрэглээний соёл нэмэгдсэн 

4.Татварын

    Хуулинд

    Өөрчлөлт                  Оруулсан нь

Бизнес эрхлэгчидийн өндөр ашиг олохоос эмээх байдлыг бууруулах нөлөө үзүүлсэн 

 

 

 

 

 

 

 

0.10

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

0.40

 

 

 

 

 

 

_

 

 

Энэ нөхцөл байдал нь бизнесийн эрхлэгчидийг ашиг орлогоо нуух тайланг худал мэдүүлэх зэрэг сөрөг үзэгдэлийг багасгахад таатай нөхцөл болсон

5.Инфляцийн төвшинг харьцангуй тогтвортой байгаа нь экспортод эерэг нөлөө үзүүлж байна 

 

 

 

 

0.10

 

 

 

 

3

 

 

 

 

0.30

 

 

 

 

 _

 

 

Инфляци тогтвортой байснаар бүтээгдэхүүний үнэ тогтвортой байж экспорт мөн адил  тогвортой өснө

1.Ижил төрийн үйлдвэрлэл явуулдаг жижиг дунд үйлдвэрүүд олноор бий болж байгаа нь өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж болзошгүй 

 

 

 

 

0.15

 

 

 

 

2

 

 

 

 

0.30

 

 

 

 

 

 _

 

Жижиг дунд үйлдвэрүүд хөгжиж байгаа нь сайшаалтай зүйл боловч хямд үнэтэй чанаргүй бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэгдэж зохисгүй өрсөлдөөн бий болно

  Байгууллагын гадаад, дотоод орчны SWOTшинжилгээ

Strength

Weakness

Чадварлаг боловсон хүчин

Байгууллагын нэр хүнд

Хүчтэй өрсөлдөгчийн дарамтаас тусгаарлагдсан

Технологийн давуу тал

Инновац

Зардлын хэмнэлт Бусад

Зах зээлийн нэр хүнд муу

Хүний нөөцийн хомсдол

Өндөр зардал

Хангалтгүй түгээлтийн суваг

Технологийн хоцрогдол

Судалгаа шинжилгээ муу

Бусад

Opportunity

Threal

Шинэ зах зээл болон сигментэд гарах

Харилцан хамааралтай үйлдвэрлэлд төрөлжих

Босоо интеграц

Зах зээлийн өсөлтийн хурдац

Өрсөлдөгчдийн дундах нэр хүнд

Нэмэлт хэрэглэгчдийн бүлэгт үйлчлэх

Бусад

Гадаадын хямд зардалтай өрсөлдөгчид орж ирэх

Орлуулах бүтээгдэхүүний өсөлт

Зах зээлийн өсөлтийн хурд удаашрах

Инфляци

Татварын сөрөг тогтолцоо

Хэрэглэгчдийн хэрэгцээний өөрчлөлт

Бусад

Зардалын шинжилгээ: Байгууллагын стратегийн давуу талын тодорхойлох нэг гол хүчин зүйл нь зардлын түвшин юм.Стратегийн зардлын шинжилгээ нь байгууллагын зардал нь ижил түвшний өрсөлдөгчдийн зардалтай өрсөлдөхүйц байгаа эсэхийн үнэлэхэд төвлөрдөг бөгөөд нөхцөл байдлын шинжилгээний нэн чухал хэсэг юм. Зардлын шинжилгээг хийхдээ нэгж бүтээгдэхүүний зардал нь өрсөлдөгчтэй харьцуулахад ямар түвшинд байгааг тодорхойлох нь чухал.Өрсөлдөөн дундах тэнцвэргүй байдал нь дараах нөхцөлөөс үүсдэг: Үүнд: /Тараах материал 3.2.4/

 

  • Бэлтгэн нийлүүлэгчдээс нийлүүлж буй түүхий эд тоног төхөөрөмж, эрчим хүч болон бусад зүйлсийн зардлын ялгаатай байдал.
  • Үндсэн технологийн ялгаатай байдал, машин механизм болон тоног төхөөрөмжийн насжилт, учир нь үйлдвэрлэгчид машин тоног төхөөрөмжийн хөрөнгө оруулалтыг өөр өөр цаг үед хийдэг ба энэ нь ягаатай үр дүн зардлыг бий болгодог
  • Тоног төхөөрөмж, цалин, үйлдвэрлэл, удирдлагын зардал, татвар зэрэгтэй холбоотой дотоот үйл ажиллагааны зардлын ялгаа.
  • Олон улсын зах зээл дээрэх үйлдвэрлэгчдийн хувьд гадаад валютын ханшийн өөрчлөлт, инфляцийн түвшний ялгаатай байдал.
  • Маркетингийн борлуулалт болон урамшууллын зардал, зар сурталчилгааны зардлын ялгаатай байдал.
  • Орцыг хувиргах болон гарцын түгээх зардлын ялгаа.
  • Түгээлтийн сувгийн түвшин ба зардлын ялгаатай байдал зэрэг болон байгууллагын зардлын сул тал нь дотоод үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй нөхцөлд зардлын тэнцвэртэй байдлыг хангах стратегийн дараах аргууд байдаг. Үүнд:
  • Дотоод төсвийн хэмнэлтийн араг хэмжээг хэрэгжүүлэх
  • Ажлын дэг журам болон үйлдвэрлэлийн аргазүйг сайжруулах
  • Зарим нэг зардал бүхий үйл ажиллагааг багасгахыг оролдох
  • Өндөр зардал бүхий үйл ажиллагааг үйлдвэрлэлийн хувьд хямд байхаар газар зүйн байрлалаар шилжүүлэх

            Нөхцөл байдлын шинжилгээ

Нөхцөл байдлын шинжилгээ нь сттратегийн нөхцөл байдлыг үнэлэх гол шинжилгээ өгөөд доорх асуудлуудад төвлөрдөг. Үүнд:

  • Одоогийнн стратегийг хэр амжилттай хэрэгжиж байна?
  • Байгууллагын давуу сул тал болон аюул боломж нь юу вэ?
  • Байгууллагын зардлын хувьд өрсөлдөхүйц байна уу?
  • Байгууллагын өрсөлдөөний байрлал хэр хүчтэй байгаа
  • Стратегийн ямар асуудал нь байгуулллагын гол дүр төрх болох ?

Эдгээр асуултуудад хариулахын тулд менежерүүд нь SWOT стратегийн зардлын шинжилэгээ өрсөлдөөний давуу талын шинжилгээ гэсэн 3 шинжилгээг хийдэг. Эдгээр аргууд нь өргөн хүрээнд ашиглагдаг бөгөөд байгууллага нь үйлдвэрлэлийн түвшингээ хэр зэрэг хүчтэй бариж байгаа болно өнөөгийн стратег урт хугацааны гүйцэтгэлтийг дэмжих чадвартай хэсгийг заан харуулдаг.

SWOT Шинжилгээ: Энэ шинжилгээ нь байууллагын гадаад аюул боломж дотоод дауу сул талын үнэлгээнээс бүрддэг бөгөөд байгууллагын стратегийн нөхцөл байдал болон орчныг тодорхойлох хялбар түгээмэл арга юм. 

            Нөхцөл байдлын шинжилгээний тайлан: Нөхцөл байдлын шинжилгээг бүрдүүлж буй SWOT шинжилгээ зардлын шинжилгээ өрсөлдөгчийн шинжилгээ зэргээс гарсан үр дүнг нэгтгэн дараах тайлан хэлбэрээр дүгнэнэ Үүнд:

1. Стратегийн гүйцэгэлийн шинж тэмдэг

Оны гүйцэтгэл    200..   200..   200.., Зах зээлийн хууль, Борлуулалтын өсөлт, Ашгийн түвшин, Хөрөнгө оруулалт, Бусад

2.  SWOT шинжилгээ. Давуу тал, Сул тал, Боломж, Аюул

3.  Өрсөлдөөний давуу талын үнэлгээ

Гол хувьсагч хувийн жин  А    Б     В    Г    Д,  Бүтээгдэхүүний чанар, Нэр хүнд, имиж,

Технологийн чадавхи, Маркетингийн бодлого, Санхүүгийн чадавхи, Бусад, Өрсөлдөөний ерөнхий үнэлгээ

4.  Сайжирсан,муудсан \өрсөлдөөний давуу талтай, үгүй эсэх\

 

  1. Стратегийг урьдчилан харах ажил хэрэгч чанар

Орчинд шинжилгээ хийхэд стратегичийн ажил хэрэгч чанар маш чухал үүрэгтэй. Стратегичийн ажил хэрэгч сэтгэлгээг төсөөлөл болох талаас нь дараахь байдлаар тайлбарласан байдаг байдаг.  

Стратегийн сэтгэлгээнд "төсөөлөл" ямар үүрэг гүйцэтгэдгийг дараахь 7 хүчин зүйлээр тайлбарлаж болно. Үүнд:

            Стратегийн сэтгэлгээ байнга урагшаа тэмүүлж байхыг шаарддаг хэдий ч урьдчилан таамаглах нь эргэж харах түүхээ судлахтай салашгүй холбоотой.

 Дээрээс бүгдийг хамааруулан ажиглах

Стратегийн сэтгэлгээг үүнээс гадна дээрээс бүгдийг ажиглах явдал гэдэгтэй олон хүн санал  нийлдэг . Гэсэн хэдий боловч аливаа асуудлыг дотроос нь судлах зүйтэй юм.

Гүн рүү нь харах   

Байгууллагыг амжилттай өөрчлөн шинэчлэхийн тулд боловсруулаагүй алмас эрдэнээс заж гүйцсэн очир алмас гаргахын тулд нөр их хөдөлмөр гардагтай адил маш нарийн гүнзгийрүүлж эрэл хайгуул хийх ёстой.

Өвөрмөцөөр харах   

Урагш харах, эргэж харах, дээрээс бүгдийг хамруулж ажих гүн рүү харахаас гадна стратегийн сэтгэлгээнд бүтээлч хандлага нэг адил хэрэгтэй байдаг. Стратегиар сэтгэгчид асуудлыг авч үзэхдээ бусад хүмүүс тэр бүр анзааралгүй орхидог зүйлийг хэвшмэл бус хандлага өөр өнцгөөс тольдон харж чаддаг байх хэрэгцээ тулгардаг. Үүнийг асуудлыг өвөрмөцөөр харах гэж нэрлэдэг.

Юуны төлөө билээ

            Дэлхий ертөнцөд  хүний оюун ухаан тэр болгон боловсруулж амжихааргүй бүтээлч санаагаар нэгэн баялаг. Улсын төв номын санд зорьсон уншигч өөрийн сонирхож буй сэдвээр эрэл хайгуул хийхэд маш олон хувилбар сонголь байж болох бөгөөд юуны төлөө билээ гэсэн шалгуурыг үндэслэвэл сонголт хийхэд хялбар болдог.

Нэвт шувт харах

Стратегийн хэрэгцээнд нөхцөл байдлыг нэвт шувт харах хэрэгцээ бас байдаг.Дээрх хүчин зүйлүүдийг нэгтгэн бүхэл бүтэн зураглал үүсгэж олон тал, өнцгөөс харснаар "төсөөлөл" гэсэн ойлголт иж бүрдлээр бий болно.

Ажил хэрэгч хүн

Ажил хэрэгч чанарын нэг хэсэг нь эмпирик агуулгынх нь хувьд авч үзвэл хүний чанар дээр голчлон төвлөрсөн байдаг.

 "Стратегийн удирдлага" семинарын хичээлийн төлөвлөгөө

Сэдэв №3. Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь

Хичээл №2. Байгууллагын дотоод орчинд шинжилгээ, үнэлгээ хийх арга зүй

Хичээлийн хэлбэр: Семинар

Хичээлийн зорилго: Стратегийг дотоод орчны өөрчлөлтөөр удирдах, орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлсэд шинжилгээ, үнэлгээ хийх чадвар эзэмшүүлэх

Зорилт:

-       Дотоод орчин түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг бодит кейс дээр ялгах

-       Дотоод орчны давуу ба сул талыг илрүүлэхэд анхаарах асуудлыг авч үзэх

-       Байгууллагын дотоод орчинд үнэлгээ өгөх аргыг сонгох

-       Ганцаарчлан болон бүлгээр дасгал ажиллах

-       Ажлын хуудас дээр ажиллах, тараах материал ашиглах, дүгнэж, ярилцах

Сургалтын хэрэглэгдэхүүн:                                          

-       Кейс, тараах материал

-       Ажлын хуудсууд

Сургалтын арга зүй:

-       Ярианы аргууд: Тайлбарлан ярих, асуулт хариултын арга, харилцан ярилцах, хэлэлцүүлэг

-       Оюутны өөрийн болон хөндлөнгийн үнэлгээний арга

-       Бодит жишээн дээр дүгнэлт хийх

Анги зохион байгуулалт:

-       П хэлбэрийн зохион байгуулалт

-       Дугуй ширээний зохион байгуулалт

-       Багаар ажиллах

Сурах үйл ажиллагааны задаргаа:

Сургах үйл ажиллагаа

Хугацаа

Оюутны сурах үйл ажиллагаа

Тайлбар

1

Оюутнуудад хичээлийн сэдэв зорилгыг танилцуулна

3

Оюутнууд семинарын хичээл дээр юу хийх талаар баримжаатай болж, дэвтэртээ тэмдэглэл хийнэ.

 

2

Дотоод орчин түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн жишээ гаргах

15

Төсвийн байгууллагын дотоод орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг  тодорхойлох

 

3

С-ийг ДОӨ-өөр  удирдах  талаарх онолын мэдлэгийг сэргээх

15

Стратегийг  дотоод орчны өөрчлөлтөөр удирдах үндсийг  тайлбарлах

 

4

Байгууллагын дотоод орчны давуу ба сул талыг илрүүлэх

15

Байгууллагын дотоод орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг үнэлэх, Бостоны ЗГМ-ын шинжилгээ хийх

 

5

Жишээн дээр ажиллах

15

Шинжилгээний ач холбогдлыг   тодорхойлох

 

6

Зөв хувилбарыг сэдэлжүүлэх

15

Оюутнууд харилцан бие биенийхээ алдааг олох, дүгнэлт хийх

 

7

Кейсыг дүгнэх

10

Оюутан алдаагаа засаж, тэмдэглэл хөтөлнө.

 

8

Дадлагын хичээлийн аргачлалыг тайлбарлах

2

Оюутан тэмдэглэл хөтөлнө

 

Хяналт шинжилгээ \залруулга, засвар\:

Багш хичээлийн явцад засвар, залруулга, тайлбар хийх ба оюутнууд сэдвээс гажих, халих явдлаас сэргийлж үндсэн асуудалд хандуулна.

Үнэлгээ, дүгнэлт: Стандарт үнэлгээгээр үнэлэх.

 Дотоод орчин түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн жишээ гаргах Дасгал ажил 3.1

            ..................... Баг

Байгуул-лага

Зорилго, зорилт

Дүрэм, журам

Үнэт

зүйл

Ажиллагсад

Удирдлага

Санхүү, төсөв

Төрийн

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Төрийн бус

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Бизнесийн

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Багийн

 дүгнэлт:

Стратегийг дотоод орчны өөрчлөлтөөр удирдах  талаархи онолын мэдлэгийг сэргээх /Дасгал ажил 3.2/

Байгууллагын дотоод орчины хүчин зүйлүүдийг жишээн дээр тодорхойлж бичих.

Зохион байгуулалт:

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

Бэлтгэн нийлүүлэлт:

......................................................................................................................

......................................................................................................................

......................................................................................................................

Үйлдвэрлэл

......................................................................................................................

.....................................................................................................................

.....................................................................................................................

Гарцын хангалт:

......................................................................................................................

......................................................................................................................

......................................................................................................................

Маркетинг:

......................................................................................................................

......................................................................................................................

......................................................................................................................

Орцын хангалт:

.......................................................................................................................

.......................................................................................................................

.......................................................................................................................

Дээрх хүчин зүйлүүдийг сайн тодорхойлсоноор байгууллагад ямар үр дүн бий болохыг багаар ярилцах.

 Стратегийг дотоод орчны өөрчлөлтөөр удирдах  талаархи онолын мэдлэгийг сэргээх /Дасгал ажил 3.3/

Дотоод орчны үнэлгээний матрицыг задлаж бичих.

Маркетинг

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Санхүү

1.

2.

3.

4.

Үйлдвэрлэл

1.

2.

3.

4.

5.

Хүний нөөц

1.

2.

3.

4.
Байгууллагын дотоод орчны давуу ба сул талыг илрүүлэх НЗБ-ын жишээн дээр /Дасгал ажил 3.4/

            ........................ баг

Байгуул-

лага

Strength

Давуу тал

 

 

Weakness

Сул тал

Төрийн

 

 

                         

 

 

 

 

 

 

Төрийн бус

 

 

 

 

 

 

 

 

Бизнесийн

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Байгууллагын дотоод орчны давуу ба сул талыг илрүүлэх НЗБ-ын төсвийн зардлын жишээн дээр /Дасгал ажил 3.5/            ........................ баг

Зардлын шинжилгээг хийхдээ нэгж бүтээгдэхүүний зардал нь өрсөлдөгчтэй харьцуулахад ямар түвшинд байгааг тодорхойлох нь чухал.

Зардал

Ялгаатай тал

Бэлтгэн нийлүүлэгчдээс нийлүүлж буй түүхий эд тоног төхөөрөмж, эрчим хүч болон бусад зүйлсийн зардал

 

Үндсэн технологийн ялгаатай байдал / машин механизм болон тоног төхөөрөмжийн насжилт /

 

Тоног төхөөрөмж, цалин, үйлдвэрлэл, удирдлагын зардал, татвар зэрэгтэй холбоотой дотоот үйл ажиллагааны зардал

 

Олон улсын зах зээл дээрэх үйлдвэрлэгчдийн хувьд гадаад валютын ханшийн өөрчлөлт, инфляцийн түвшин

 

Борлуулалт болон урамшууллын, зар сурталчилгааны зардал  

 

  НЗБ-ын төсвийн зардлын жишээн дээрх сул талыг тэнцвэржүүлэх стратеги  /Дасгал ажил 3.6/

            ........................ баг

Зардлын тэнцвэртэй байдлыг хангах стратеги

Дэвшүүлэх стратеги

  • Дотоод төсвийн хэмнэлтийн арга хэмжээг хэрэгжүүлэх

 

 

 

 

  • Ажлын дэг журам болон үйлдвэрлэлийн арга зүйг сайжруулах

 

 

 

  • Зарим нэг зардал бүхий үйл ажиллагааг багасгахыг оролдох

 

 

 

 

  • Өндөр зардал бүхий үйл ажиллагааг үйлдвэрлэлийн хувьд хямд байхаар газар зүйн байрлалаар шилжүүлэх

 

 

 

 НЗБ-ын нөхцөл байдлын шинжилгээ Дасгал ажил 3.6

            Нөхцөл байдлын шинжилгээ нь стратегийн нөхцөл байдлыг үнэлэх гол шинжилгээ бөгөөд дараахь  асуудлуудад төвлөрдөг. Үүнд

  • Одоогийн стратегийг хэр амжилттай хэрэгжиж байна?

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

  • Байгууллагын давуу сул тал болон аюул боломж нь юу вэ?

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

  • Байгууллагын зардлын хувьд өрсөлдөхүйц байна уу?

 

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

Байгууллагын өрсөлдөөний байрлал хэр хүчтэй байгаа

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

Стратегийн ямар асуудал нь байгуулллагын гол дүр төрх болох ?

.............................................................................................................

.............................................................................................................

.............................................................................................................

Кейс /Дасгал ажил 3.7/

Агаарын харилцааны шугамыг оновчтой ашиглах нь:

Сүүлийн жилүүдэд агаарын шугамын ашиглалтыг зохицуулахад улсаас оролцох оролцоо эрс басасгасантай холбоотойгоор агаарын нислэгийг зохицуулахад чиглэсэн  удирдлагын шийдвэр гаргах журманд ихээхэн өөрчлөлт гарах болов. Иргэний агаарын тээврийн салбарын өмнө нь  олон жилийн турш удирдаж байсан Альфред Кан: ийнхүү бие даалгах шийдвэр гарахаас өмнө нь агаарын тээврийн амжилт юмуу уналтын аль аль нь засгийн газраас ихээхэн хөнгөлөлт эдлэх эрх олж авч чадах эсэхтэй шууд хамааралтай байсан хэмээн ажлаа мэддэг хүн шиг батлан хэлсэн нь бий. Засгийн газар маш үнэтэй эрх олгох учраас түүнийг эдлэх боломж олж авсан компаниуд найдвартай хамгаалалтын хэрэгслийг гартаа оруулдаг нь нууц биш байлаа. Тэрээр цааш нь бодлого хэрэгжсэн үе шатыг дүгнэхдээ: Улсын оролцоо багассаны дараа үр ашгийг тооцох, удирдлагыг боловсоронгүй болгох, үр нөлөөтэй хяналт, үйлдвэрлэлийн тулгамдсан асуудал, зардал маркетинг, ажилчдад хандах хандлага зэрэгт гол анхаарлаа хандуулах болсноор дэвшил гарсан гэж үнэлэн хэлжээ.

Гэвч зарим ажилчид Каны дүгнэлттэй тэр бүр нийлэхгүй байгаа юм. Тэд үйлчилгээний үнэ хөлсний дайн дэгдээж, хөдөлмрийн хөлсний доод хэмжээг буруулах талаар үйлдвэрчний эвлэлүүдэд дарамт шахалт үзүүлэх болсон, компиануудийг хямдхан худалдаж авах гэсэн эрээ цээргүй оролдлого гаарсан эзрэг нь агаарын тээврийн үйлчилгээний нэр хүнд унаж байна хэмээн халаглацгаадаг. Энэ талаар Ширсон Леман Бразерс компианиы төлөөлөгч Роберт Джедика хямдхан үйлчэлгээ бол халдварт өвчин гэсэн үг. Энэ замбараагүй байдал хааяагүй гарах хандлагатай боллоо гэжээ. Нөгөө талаар хэт хямдхан үйлчилгээ орлого олох боломжийг үгүй хийх учираас тээврийн байгууллагын удирдлага аргагүйн эрхэнд үйлдвэрчний эвлэлд хандан хөдөлмөрийн хөлсийг багасгах тухай мэдэгдэхдээ тулж, бусад зардлыг хэмнэх асуудлыг хэрхэн шийдэх вэ? Гэж байнга толгойгоо хашилгах ад хүргэдэг муу талтай. Ийм нөхцөлд агаарын компаниудыг худалдан авах гэсэн газруудын нар гарч хэдэн онгоцтой, ямар чиглэлүүдэд нислэг хийдэг болохыг нэн түрүүнд сонирхож эхэлдэг байна.

Засгийн газрын шийдврийн уршгаар Пипл Экспресс, истерн зэрэг пүүсүүд хүнд байдалд орсон бол агаарын тээврийн үйлчилгээ явуулдаг бусад зарим компаниуд  үйлчэлгэний цар хүрээгээ өрөгжүүлэн илүү их ашиг олох болсон. Пьемонт Эрлайнз ингэж амжилтай ажиллан орлогоо нэмэгдүүлсэн компанийн нэг юм. Тус компаний хойт каролин мужийн шарлотта огайогийн дейтон мэрлиндийн балтимор зэрэг багаахан хотуудын агаарын шугамд байнгын нислэг хийдэг. Өөрөөр хэлбэл Пьемонт Эрлайнз юуны өмнө хүчирхэг компаниудын хооронд үүссэн айхтар өрсөлдөөний гадна үлдэж чадсан юм. 1992 онд тус компаний анх Дейтон хот руу нислэг хийх болов хэдийгээр судлаачид шинжээчид  Огайог муж  улс эдийн засгийн хямралд нэрмэгдээд байсантай холбогдуулаан ийм нислэг ихээхэн эрсдэлтэй зүйл хэмээн анхааруулсан байсанч Пьемонт эрлайз компани Лос-анжелес болон дейтоны хооронд шуурхай  нислэгийн шугам нээж улмаар тэр шугамаа Ласинг, Гранд-Рапидс хотуудтай холбож чадав.

Хэдэн сарын дараагаар эдгээр нислэг ашиг өгч эхэлсэнд гол учир нь байгаа хэрэг. Тус компанийн ерөнхий менежер Уилъм Хоуаод  байгууллагынхаа ирээдүйд бүрэн итгэлтэй байдгаа  сэтгэл хангалуун илэрхийлж байлаа. Бас нэг сонирхолтой зүйл нь 1996 онд тус компани үнэт цаас эзэмшигчиддээ америкийн агаарын компаниуд дотроос хамгийн их ноогдол ашиг хувиарлсан байна. Хоуардын хэлж байгаагар бол хамгийн гол нь тжс компани бусад том компаниудтай хүчтэй өрсөлдөөнд татагдан орохгүй зай барьж  үлдэж чадаж байгаад л их учир байгаа аж.

Хэрэв том компаниуд Дейтон Лос-Анжелес хотуудын хооронд нислэгийн эрэлт зохих хэмжээнд хүртэл нэмэгдсэн гэж үзлээ ч нэгэнт энэ багахан орон зайд манайхан шуурхай нислэг хийдэг болчихсон байхад илүү ихийг эрж олно гэж бодохгүй байна гэж тэр нэмж хэлэв. Түүнээс гадна Пьемонт Эрлайнз үйлдвэрлэлийн зардлыг доод цэгт нь хүртэл бууруулж чадсан компани гэдгийг санах нь чухал. Саяхан Хоурард үйлдвэрчний эвлэлүүдтэй хэлэлцээ хийж, ажилчдын хөнгөлөлт үзүүлэх тухай харилцан ашигтай тохиролцоонд хүрч чаджээ. Энэ бол тус компани зах зээлд өрсөлдөх чадвараа тхээхэн нэмэгдүүлэх замаар гэнэтийн нөхцөл байдлаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авч байгаа гэдэгт эргэлзэх зүйлгүй бизээ.

1.     Дээрх баримт, жишээнд тулгуурлан нөхцөл байдалын өөрчлөлтөд илүү зохицсон байгууллагуудын үйл ажиллагааны давуу  талыг нэгтгэн гаргана уу

2.     Тодорхой байдал, хүчтэй өрсөлдөөн, нөхцөл байдлын өөрчлөлт гэсэн нэр томъёог согодог утгаар  нь агаарын нислэгийн компаниудын дотоод орчинг тодорхойлон гаргана уу

3.     Дээрх жишээнд дүн шинжэлгээ хийж харьцуулсаны дүнд агаарын үйлчилгээний компаниудын ажилд ихээхэн хүндрэл гарсан нь чухам ямар хүчин зүйлүүдтэй хамааралтай байна гэж үзэж болохоор байна вэ?

4.      Пьемонт Эрлайнз компани агаарын томоохон компаниуд нэг, их анхаарал хандуулдаггүй чиглэлд үйлчилгээ эрхэлж, зорчигдын хэрэгцээг бүх талаар хангах стратеги сонгож авсанаар тэдэнтэй олон талаар өрсөлдөөнд татагдан орохоос мултарч чадсан билээ. Дээрхи стратегийн ачаар  бий болсон аюулгүй  байдал хэр удаан настай вэ ?

5.      Манай МИАТ компаний үйл ажиллагаанд энэ стратеги ямар нэг байдлаар ач холбогдолтой байж болох уу? Та өөрийн дүгнэлтийг баримтаар нотлохыг хичээгээрэй.

 

"Стратегийн удирдлага" дадлагын хичээлийн төлөвлөгөө

 

Сэдэв №3. Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь

Хичээл №3. Байгууллагын дотоод орчны шинжилгээ, үнэлгээ өгөх аргачлал

Хичээлийн зорилго: Байгууллагын дотоод орчинд бие даан шинжилгээ хийж, үнэлгээ хийж сурах дадал эзэмшүүлэх

Зорилт:

-       ТЗ-ны анхан шатны нэгж болох баг, хорооны дотоод орчин түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлох

-       ТЗ-ны анхан шатны нэгж болох баг, хорооны дотоод орчны давуу ба сул талыг илрүүлэх

-       ТЗ-ны анхан шатны нэгж болох баг, хорооны дотоод орчинд үнэлгээ өгөх 

-       Ажлын хуудас дээр ажиллах, дүгнэж, ярилцах

Сургалтын хэрэглэгдэхүүн:

-       Кейс, тараах материал, ажлын хуудас

-       Дотоод орчинд шинжилгээ хийх онол, арга зүй

-       Алсын хараа, үнэт зүйлсийг тодорхойлох онол арга зүй

Сургалтын арга зүй:

-       Сэргээн хуулбарлах

-       Өөрчлөн хувиргах

-       Шинээр бүтээх

Анги зохион байгуулалт:

-       П хэлбэрийн зохион байгуулалт

-       Дугуй ширээний зохион байгуулалт

-       Багийн зохион байгуулалт

Сурах үйл ажиллагааны задаргаа:

Багшийн сургах үйл ажиллагаа

Хугацаа

Оюутны сурах

үйл ажиллагаа

Тайлбар

1

Оюутнуудад хичээлийн сэдэв зорилгыг танилцуулна

5

Оюутнууд дадлагын хичээл дээр юу хийх талаар баримжаатай болж, дэвтэртээ тэмдэглэл хийнэ.

 

2

Дотоод орчны нөлөөллөх хүчин зүйлсийг  тодорхойлох

15

Дотоод орчинд нөлөөллөх хүчин зүйлсийг тодорхойлж, үнэлгээ өгөх 

 

3

Дотоод орчинд шинжилгээ хийх талаар зааварчилгаа өгөх

20

-Баг хорооны дотоод орчин, түүнд нөлөөллөх хүчин зүйлс

-Баг хорооны дотоод орчинд нөлөөллөх хүчин зүйлсийн давуу ба сул талыг илрүүлэх 

 

4

ДОШ  хийх талаар зааварчилгаа өгөх

20

Дотоод орчинд шинжилгээ хийх загвар гаргах

 

5

Зөв хувилбарыг сэдэлжүүлэх

20

Оюутнууд харилцан бие биенийхээ алдааг олох, дүгнэлт хийх

 

6

Дүгнэх

10

Оюутан алдаагаа засаж, тэмдэглэл хөтөлнө.

 

Хяналт шинжилгээ \Засвар залруулга\: Багш хичээлийн явцад засвар, залруулга, тайлбар хийх ба оюутнууд сэдвээс гажих, халих явдлаас сэргийлж үндсэн асуудалд хандуулна.

Үнэлгээ, дүгнэлт: Стандарт үнэлгээгээр үнэлэх.

Нутгийн захиргааны байгууллагын дотоод орчны шинжилгээ

Багаар ажиллах

            Цуглуулсан мэдээллийг ашиглан орчны шинжилгээний төрөл бүрийн аргуудаас сонгон байгууллагын дотоод очны  шинжилгээ хийнэ.

Ажлын зорилго: Байгууллагын дотоод орчныг шинжилгээний янз бүрийн аргуудын тусламжтайгаар шинжлэн, гарсан үр дүнг SWOT аргын тусламжтайгаар нэгтгэхэд оршино.

            Ажлын удирдамж:

  • Баг ажлын хуудсыг ашиглан байгууллагын дотоод орчны шинжилгээ хийнэ. Ингэхийн тулд байгууллагын дотоод орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлүүдийн жагсаалтыг ашиглан ярилцаж, шинжилгээг олон талаас нь хийх нөхцлийг бүрдүүлнэ.
  • Шинжилгээний үр дүнг SWOT аргын тусламжтайгаар нэгтгэнэ
  • Багийн ажлыг бусад багт тайлагнах
  • Харилцан ярилцаж, дүгнэх

Ажлын үр дүн: Байгууллагын дотоод орчны шинжилгээг хийснээр байгууллагын өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар нэгдмэл ойлголттой болно. Мөн дэвшүүлж буй стратегийг хэрэгжүүлэхэд тулгамдсан асуудлууд, түүнийг шийдвэрлэх арга замын хувьд олон хувилбаруудыг тодорхойлох боломжийг бүрдүүлнэ. 

 

Ажлын хуудас 3.8

А. Дотоод орчны шинжилгээ: Байгууллагын дотоод орчныг шинжлэхдээ дараахь чиглэл тус бүрээр шинжилгээг нарийвчлан хийнэ үү.

 

*        Байгууллагын санхүүгийн төлөв байдал:

.....................................................................................................................

....................................................................................................................

.....................................................................................................................

....................................................................................................................

.......................................................................................................................

.....................................................................................................................

*        Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний байдал:

......................................................................................................................

......................................................................................................................

.......................................................................................................................

......................................................................................................................

.......................................................................................................................

..............................................................................................................

*        Бүтээгдэхүүн  үйлчилгээний чанар:

......................................................................................................................

......................................................................................................................

......................................................................................................................

.....................................................................................................................

......................................................................................................................

.................................................................................................................

*        Хүчин чадал, зах зээлийн хэрэгцээг харьцуулалт:

........................................................................................................................

........................................................................................................................

........................................................................................................................

........................................................................................................................

........................................................................................................................

......................................................................................................

*        Судалгаа шинжилгээ, хөгжлийн хандлага:

........................................................................................................................

.........................................................................................................................

........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.......................................................................................................................

.....................................................................................................

*        Бүтэц, зохион байгуулалт:

.........................................................................................................................

..........................................................................................................................

.........................................................................................................................

........................................................................................................................

.........................................................................................................................

..........................................................................................................................

............................................................................................

*        Хүний нөөц:

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

..........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

..........................................................................................................................

......................................................................................

*        Биет хөрөнгийн байдал:

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

...........................................................................................................................

.................................................................................

*        Хэрэгжүүлсэн зорилго, зорилтууд, стратеги:

..........................................................................................................................

..........................................................................................................................

..........................................................................................................................

..........................................................................................................................

...........................................................................................................................

..........................................................................................................................

......................................................................................

Б. Дүгнэлт: Дээрх шинжилгээний үндсэн дээр байгууллагын давуу ба сул талуудыг  бичнэ үү.

                          Давуу тал

                                Сул тал

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.............. багийн гишүүд:                                                          

..................................................................  ...................................................................

..................................................................  ....................................................................

Ажлын хуудасны талаархи санал:

...................................................................................................................................

...................................................................................................................................

...................................................................................................................................

 Дасгал, сорил ажиллах /дасгал, сорил 3.9/ Тест "А" Вариант

1/ Байгууллагын дотоод орчны хүчин зүйлст

А.байгууллагын үйл ажиллагааны бүхий л бүрдэл хэсгүүд болох зорилго зорилт бүтэц зохиоин байгуулалт ,хүний нөөц , технологи зэргийг багтаан авч үздэг

Б. Байгууллагын үйл ажиллагааны гадаад болон дотоод хүчин зүйлийн нөлөөллийг авч үздэг

В. Байгууллагын үйл ажиллагааны бүхий л дүрэм журам бүтэц зохион байгуулалтыг хянан байгууллагын стратеги төлөвлөлт, стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдээллийн системийн төвшин зэрэг багтана.

2/ Аж үйлдвэрийн газруудыг технологийн хувьд ангилсан судлаач

Ж. Томпсон                          Б. Жон Вүдвард                  В. Портер

3/ Орцын хангалт нь

А. Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний түгээлт болон хадгалалт

Б. Худалдан авалтын дараах сэтгэл ханамж барааны баталгат засварын үйлчилгээ худалдан авагчдын мэдлэг боловсрол

В. Зах зээлийн судалгаа , сегмент , хэрэгцээ, реклам , урамшуулал, инновац , түгээлт , суваг , үнэлгээ, хэрэглэгчдийн үнэнч байдал

Г. Түүхий эд ба хөрөнгийн хяналт , түүхий эдийн хадгалалт

4/ Олон  хэлхээт болон гинжин технологи нь

А. Бие биенээсээ харилцан хамаарал бүхий үйл ажиллагаануудыг дэс дараалалтайгаар гүйцэтгэдэг технологи

Б. Үйлдвэрлэлд ашиглагдаж буй тодорхой материалыг өөрчлөхийн тулд тусгай арга барил дадал болон үйлчилгээг хэрэглэдэг технологи

В. Дотоод орчны шинжилгээний нэг чухал арга нь байгууллагын үйлдвэрлэл өртгийн сүлжээний хаана оршиж байгааг олж  тогтоох явдал

Г. Харилцан хамаарал бүхий хүмүүс уулзах замаар тодорхой үйл ажиллагаа явагддаг технологи

Нэгжийн үйлдвэрлэлийн катогер нь аль нь вэ?

А. Энэ нь жижиг үйлдвэр нэгжид зохицсон технологи бөгөөд тусгай хэрэгцээг хангахад чиглэгдсэн онцгой цөөн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байгууллагад тохиромжтой том хэмжээний үйлдвэрт тохиромжгүй

Б. Энэ нь зах зээл дээр ижил төрлийн бүтээгдэхүүнээс өөрийн бүтээгдэхүүний ялгааг гаргаснаар өрсөлдөх чадварыг бий болгох бүтээгдэхүүнээ зах зээлд түгээх болон борлуулах гарын хэмжээг өөрчлөх зэрэг чадвар юм

В. Энд нефть химийн зэрэг дахин боловсруулалт хийдэг шинж чанараараа адилхан бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр тасралтгүй үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүд багтана

Г. Технологийн энэ ангилалд оёдлын болон машины үйлдвэр гэх мэт их хэмжээний үйлдвэрлэл явуулдаг үйлдвэрлэлийн урсгал шугам механик угсралтыг хэрэглэдэг байгууллагууд багтана

6/ Зохион байгуулалт нь

А. Шинэ бүтээгдэхүүний зах зээлийн боломжыг тодорхойлох чадвар байгууллагын зорилгод хүрэх стратеги төлөвлөлтийн систем стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдэллийн системийн төвшин сонирхолын бүлэг ба олон нийттэй харилцах харилцаа

Б. Үйлдвэрлэл дэх судалгаа болон хөгжлийн үйл ажиллагааны амжилт судалгаа хөгжил бусад хэлтсүүдийн ажлын харилцааны чанар шинжлэх ухаан техникийн боловсрол болон тулшлага инновац болон бүтээлч байдлыг урамшуулах ажлын орчин

В.  Ганц нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг багасахын тулд өөр эх сурвалжыг олох түүхий эд материалыг хугцаанд нь хямд чанартайгаар олж авах найдвартай нийлүүлэгчтэй урт хугацааны харилцаа тогтоох

Г. Бүх төвшний ажилчдыг олж авах сургах хөгжүүлэх дүрэм журам ажилчдыг уриалах идэвхижүүлэх шагнах системийн тохиромжтой байдал ажлын орчин ба ажлын байрны сул зогсолт ажиллагчдын ажлын ханамж болон идэвхжүүлэлтийн төвшин

7/  Грант стратегийн шинжигээний хөөцөд тулгуурлах аргыг хэдэн алхамд авч үзсэн бэ                  А.  5                   Б.   6                  В.  7                Г.    8

8/ байгууллагын хүрэхээр тэмүүлж буй эцийн үр дүнг юу гэдэг вэ

А. Зохион байгуулалт    Б. Эрхэм зорилого  В. Хүний нөөц  Г. Технологи

9/ Value гэдэг үгийг

А. Хомосдол           Б. Өртөг              В. Зохион байгуулалт      Г Дууриах чадвар

10/  гадаад хүчин зүйлийн шинжилгээний матриц аль нь вэ

А.SFGS          Б. EFAS               В. IFAS           Г. QSP

 

Дасгал, сорил ажиллах /дасгал, сорил 3.10/ Тест "Б" Вариант

1/ Шинэ санаа санаачлага нь байгууллагын хувьд өрсөлдөөний давуу талыг бий болгож болох уу?

А. Болно                                Б.  Болохгүй                         В.  Заримдаа болно

2/ Байгууллагын үндсэн нөөцүүдийг үнэлэх 4-н асуулт бүхий VRIO  тогтолцоог хэн бовсруулсан бэ?

А. Barney                  Б. К. Клаузевитци               В.Маккинзи              Г. Друкер

3/ Гарцын хангалт

А. Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний түгээлт болон хадгалалт

Б. Худалдан авалтын дараах сэтгэл ханамж барааны баталгат засварын үйлчилгээ худалдан авагчдын мэдлэг боловсрол

В. Зах зээлийн судалгаа , сигмент , хэрэгцээ, реклам , урамшуулал, инновац , түгээлт , суваг , үнэлгээ, хэрэглэгчдийн үнэнч байдал

Г. Түүхий эд ба хөрөнгийн хяналт , түүхий эдийн хадгалалт

4/Зуучлах технологи нь

 А. Бие биенээсээ харилцан хамаарал бүхий үйл ажиллагаануудыг дэс дараалалтайгаар гүйцэтгэдэг технологи

Б. Үйлдвэрлэлд ашиглагдаж буй тодорхой материалыг өөрчлөхийн тулд тусгай арга барил дадал болон үйлчилгээг хэрэглэдэг технологи

В. Дотоод орчны шинжилгээний нэг чухал арга нь байгууллагын үйлдвэрлэл өртгийн сүлжээний хаана оршиж байгааг олж  тогтоох явдал

Г. Харилцан хамаарал бүхий хүмүүс уулзах замаар тодорхой үйл ажиллагаа явагддаг технологи

5/  Массын үйлдвэрлэлийн катогер нь:

А. Энэ нь жижиг үйлдвэр нэгжид зохицсон технологи бөгөөд тусгай хэрэгцээг хангахад чиглэгдсэн онцгой цөөн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байгууллагад тохиромжтой том хэмжээний үйлдвэрт тохиромжгүй

Б. Энэ нь зах зээл дээр ижил төрлийн бүтээгдэхүүнээс өөрийн бүтээгдэхүүний ялгааг гаргаснаар өрсөлдөх чадварыг бий болгох бүтээгдэхүүнээ зах зээлд түгээх болон борлуулах гарын хэмжээг өөрчлөх зэрэг чадвар юм

В. Энд нефть химийн зэрэг дахин боловсруулалт хийдэг шинж чанараараа адилхан бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр тасралтгүй үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүд багтана

Г. Технологийн энэ ангилалд оёдлын болон машины үйлдвэр гэх мэт их хэмжээний үйлдвэрлэл явуулдаг үйлдвэрлэлийн урсгал шугам механик угсралтыг хэрэглэдэг байгууллагууд багтана

6/ Хүний нөөцийн удирдлага нь аль нь вэ?

А. Шинэ бүтээгдэхүүний зах зээлийн боломжыг тодорхойлох чадвар байгууллагын зорилгод хүрэх стратеги төлөвлөлтийн систем стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдэллийн системийн төвшин сонирхолын бүлэг ба олон нийттэй харилцах харилцаа

Б. Үйлдвэрлэл дэх судалгаа болон хөгжлийн үйл ажиллагааны амжилт судалгаа хөгжил бусад хэлтсүүдийн ажлын харилцааны чанар шинжлэх ухаан техникийн боловсрол болон тулшлага инновац болон бүтээлч байдлыг урамшуулах ажлын орчин

В.  Ганц нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг багасахын тулд өөр эх сурвалжыг олох түүхий эд материалыг хугцаанд нь хямд чанартайгаар олж авах найдвартай нийлүүлэгчтэй урт хугацааны харилцаа тогтоох

Г. Бүх төвшний ажилчдыг олж авах сургах хөгжүүлэх дүрэм журам ажилчдыг уриалах идэвхижүүлэх шагнах системийн тохиромжтой байдал ажлын орчин ба ажлын байрны сул зогсолт ажиллагчдын ажлын ханамж болон идэвхжүүлэлтийн төвшин

7/ дотоод орчинд нөлөөлөх хүчин зүйлийг хэд ангилсан бэ?

А.  7                Б.  8                В.   9               Г.   10

8/  Байгууллагын зорилгодоо хүрэх , үр ашигтай ажиллах эсэх нь оновчтой юунаас ихээхэн шалтгаалдаг вэ? 

 А. Зохион байгуулалт    Б. Эрхэм зорилого  В. Хүний нөөц  Г. Технологи

9/ Rareness гэдэг үг нь:

А. Хомосдол           Б. Өртөг              В. Зохион байгуулалт      Г Дууриах чадвар

10/ Дотоод хүчин зүйлсийн үнэлгээний матриц нь:

А.SFGS                     Б. EFAS                     В. IFAS                      Г. QSP

 

Дасгал, сорил ажиллах /дасгал, сорил 3.11/ Тест "В" Вариант

1/  Хөдөлмөрийн хувиарлалтын явцад бий болох бөгөөд зорилго зорилтын биелэлтийг хангахын тулд хөдөлмөрийн хэвтээ хувиарлалт буюу функционал хэсэг хөдөлмөрийн босоо хувиарлалт буюу удирдлагын шатлал хоорондын уялдаа хамаарал гэсэн тодорхойлолт нь :

А. Зохион байгуулалтын              Б. Зохион байгуулалтын бүтэц 

В. Байгууллагын зорилго             Г. Аль нь биш

2/ Байгууллагын үйл ажилгааны төрлүүдийг харгалзан технологийн 3-н ангилалыг томёолсон эрдэмтэн

А.SFGS          Б. EFAS               В. IFAS           Г. QSP

3/ Үйлчилгээ нь :

А. Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний түгээлт болон хадгалалт

Б. Худалдан авалтын дараах сэтгэл ханамж барааны баталгат засварын үйлчилгээ худалдан авагчдын мэдлэг боловсрол

В. Зах зээлийн судалгаа , сигмент , хэрэгцээ, реклам , урамшуулал, инновац , түгээлт , суваг , үнэлгээ, хэрэглэгчдийн үнэнч байдал

Г. Түүхий эд ба хөрөнгийн хяналт , түүхий эдийн хадгалалт

4/ Эрчимт технологи нь:

А. Бие биенээсээ харилцан хамаарал бүхий үйл ажиллагаануудыг дэс дараалалтайгаар гүйцэтгэдэг технологи

Б. Үйлдвэрлэлд ашиглагдаж буй тодорхой материалыг өөрчлөхийн тулд тусгай арга барил дадал болон үйлчилгээг хэрэглэдэг технологи

В. Дотоод орчны шинжилгээний нэг чухал арга нь байгууллагын үйлдвэрлэл өртгийн сүлжээний хаана оршиж байгааг олж  тогтоох явдал

Г. Харилцан хамаарал бүхий хүмүүс уулзах замаар тодорхой үйл ажиллагаа явагддаг технологи

5/ Тасралтгүй үйлдвэрлэлийн технологийн катогер нь:

А. Энэ нь жижиг үйлдвэр нэгжид зохицсон технологи бөгөөд тусгай хэрэгцээг хангахад чиглэгдсэн онцгой цөөн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байгууллагад тохиромжтой том хэмжээний үйлдвэрт тохиромжгүй

Б. Энэ нь зах зээл дээр ижил төрлийн бүтээгдэхүүнээс өөрийн бүтээгдэхүүний ялгааг гаргаснаар өрсөлдөх чадварыг бий болгох бүтээгдэхүүнээ зах зээлд түгээх болон борлуулах гарын хэмжээг өөрчлөх зэрэг чадвар юм

В. Энд нефть химийн зэрэг дахин боловсруулалт хийдэг шинж чанараараа адилхан бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр тасралтгүй үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүд багтана

Г. Технологийн энэ ангилалд оёдлын болон машины үйлдвэр гэх мэт их хэмжээний үйлдвэрлэл явуулдаг үйлдвэрлэлийн урсгал шугам механик угсралтыг хэрэглэдэг байгууллагууд багтана

6/ Технологийн хөгжил нь аль вэ?

А. Шинэ бүтээгдэхүүний зах зээлийн боломжыг тодорхойлох чадвар байгууллагын зорилгод хүрэх стратеги төлөвлөлтийн систем стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдэллийн системийн төвшин сонирхолын бүлэг ба олон нийттэй харилцах харилцаа

Б. Үйлдвэрлэл дэх судалгаа болон хөгжлийн үйл ажиллагааны амжилт судалгаа хөгжил бусад хэлтсүүдийн ажлын харилцааны чанар шинжлэх ухаан техникийн боловсрол болон тулшлага инноваци болон бүтээлч байдлыг урамшуулах ажлын орчин

В.  Ганц нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг багасахын тулд өөр эх сурвалжыг олох түүхий эд материалыг хугцаанд нь хямд чанартайгаар олж авах найдвартай нийлүүлэгчтэй урт хугацааны харилцаа тогтоох

Г. Бүх төвшний ажилчдыг олж авах сургах хөгжүүлэх дүрэм журам ажилчдыг уриалах идэвхижүүлэх шагнах системийн тохиромжтой байдал ажлын орчин ба ажлын байрны сул зогсолт ажиллагчдын ажлын ханамж болон идэвхжүүлэлтийн төвшин

7/ Байгууллагын үйл ажиллагааг юу гэж ангилсан байдаг вэ?

А. Дам ба дам бус      Б.   Шууд ба шууд бус     В.  Дотоод ба гадаад

8/ байгууллага амжилттай ажиллан зорилгодоо хүрэх нэг чухал нөхцөл нь хүмүүсийн үйл ажиллагааг оновчтой удирдан зохицуулах явдал нь:

А. Зохион байгуулалт         Б. Эрхэм зорилого       В. Хүний нөөц        Г. Технологи

9/ Imitability гэдэг үг нь:

А. Хомсдол           Б. Өртөг              В. Зохион байгуулалт      Г. Дууриах чадвар

10/ Байгууллагын гадаад болон дотоод орчны хүчин зүйлсийн нөлөөллийг үнэлэхэд гадаад дотоод орчны матриц нь:

А.SFGS               Б. EFAS                  В. IFAS              Г. QSP

 

Дасгал, сорил ажиллах /дасгал, сорил 3.12/ Тест "Г" Вариант

1/ Өрсөлдөөний загварыг хэн гаргаж ирсэн бэ?

 А.SFGS          Б. EFAS               В. IFAS           Г. QSP

2/ Маркетинг нь:

А. Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний түгээлт болон хадгалалт

Б. Худалдан авалтын дараах сэтгэл ханамж барааны баталгат засварын үйлчилгээ худалдан авагчдын мэдлэг боловсрол

В. Зах зээлийн судалгаа , сигмент , хэрэгцээ, реклам , урамшуулал, инновац , түгээлт , суваг , үнэлгээ, хэрэглэгчдийн үнэнч байдал

Г. Түүхий эд ба хөрөнгийн хяналт , түүхий эдийн хадгалалт

3/ Өртгийн сүлжээний арга нь:

 А. Бие биенээсээ харилцан хамаарал бүхий үйл ажиллагаануудыг дэс дараалалтайгаар гүйцэтгэдэг технологи

Б. Үйлдвэрлэлд ашиглагдаж буй тодорхой материалыг өөрчлөхийн тулд тусгай арга барил дадал болон үйлчилгээг хэрэглэдэг технологи

В. Дотоод орчны шинжилгээний нэг чухал арга нь байгууллагын үйлдвэрлэл өртгийн сүлжээний хаана оршиж байгааг олж  тогтоох явдал

Г. Харилцан хамаарал бүхий хүмүүс уулзах замаар тодорхой үйл ажиллагаа явагддаг технологи

4/  Эрэлтийг бий болгох ба түүнд нийцүүлэх чадвар нь:

А. Энэ нь жижиг үйлдвэр нэгжид зохицсон технологи бөгөөд тусгай хэрэгцээг хангахад чиглэгдсэн онцгой цөөн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байгууллагад тохиромжтой том хэмжээний үйлдвэрт тохиромжгүй

Б. Энэ нь зах зээл дээр ижил төрлийн бүтээгдэхүүнээс өөрийн бүтээгдэхүүний ялгааг гаргаснаар өрсөлдөх чадварыг бий болгох бүтээгдэхүүнээ зах зээлд түгээх болон борлуулах гарын хэмжээг өөрчлөх зэрэг чадвар юм

В. Энд нефть химийн зэрэг дахин боловсруулалт хийдэг шинж чанараараа адилхан бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр тасралтгүй үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүд багтана

Г. Технологийн энэ ангилалд оёдлын болон машины үйлдвэр гэх мэт их хэмжээний үйлдвэрлэл явуулдаг үйлдвэрлэлийн урсгал шугам механик угсралтыг хэрэглэдэг байгууллагууд багтана

5/  Бэлтгэн нийлүүлэлт нь:

А. Шинэ бүтээгдэхүүний зах зээлийн боломжыг тодорхойлох чадвар байгууллагын зорилгод хүрэх стратеги төлөвлөлтийн систем стратегийн шийдвэрийг дэмжих мэдэллийн системийн төвшин сонирхолын бүлэг ба олон нийттэй харилцах харилцаа

Б. Үйлдвэрлэл дэх судалгаа болон хөгжлийн үйл ажиллагааны амжилт судалгаа хөгжил бусад хэлтсүүдийн ажлын харилцааны чанар шинжлэх ухаан техникийн боловсрол болон тулшлага инновац болон бүтээлч байдлыг урамшуулах ажлын орчин

В.  Ганц нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг багасахын тулд өөр эх сурвалжыг олох түүхий эд материалыг хугцаанд нь хямд чанартайгаар олж авах найдвартай нийлүүлэгчтэй урт хугацааны харилцаа тогтоох

Г. Бүх төвшний ажилчдыг олж авах сургах хөгжүүлэх дүрэм журам ажилчдыг уриалах идэвхижүүлэх шагнах системийн тохиромжтой байдал ажлын орчин ба ажлын байрны сул зогсолт ажиллагчдын ажлын ханамж болон идэвхжүүлэлтийн төвшин

6/ Зах зээлийн орчинд багтахыг ол

А. Зохицуулагч ба оношлогч    Б.Нийлүүлэгч ба зуучлагч 

В. Хэрэглэгч ба өрсөлдөгч

7/ Байгууллагын бүтцэд нөлөөлдөг болон дотоод орчинг тодорхойлогч гол хүчин зүйлүүдийн нэг нь юу вэ?

А. Зохион байгуулалт    Б. Эрхэм зорилого  В. Хүний нөөц  Г. Технологи

8/ Байгууллагын дотоод орчинд нөлөөлдөггүй  хүчин зүйл аль нь вэ?

А. Зохион байгуулалт    Б. Үнэ ханш      В. Хүний нөөц    Г. Эрхэм зорилого 

9/ Organization гэдэг үг нь:

 А. Хомосдол           Б. Өртөг              В. Зохион байгуулалт      Г Дууриах чадвар

10/ Гадаад дотоод хүчин зүйлийн шинжилгээний матриц

А.SFGS                   Б. EFAS                В. IFAS                 Г. QSP

 

Стратегийг дотоод орчны нөлөөллөөр удирдах нь Сэдэв 3. Өөрийгөө шалгах тест

 1.     Байгууллагын дотоод орчинд хамаарагдахгүй зүйлийг сонго.

А. Зорилго стратеги                        Б. Бүтэц зохион байгуулалт

В. Үнийн өсөлт                                 Г. Ахжилчидийн ур чадвар

2.     Байнууллагын нөхцөлийг хангахад дотоод орчины шинжилгээ хийнэ. Байгууллагын дотоод орчины хүчин зүйлс:

А............................     Б............................     В............................  Г............................

3.     Байгууллагын дотоод орчины шинжилгээнд байгууллагын .........................ийн эльментүүд буюу зортлгын системийн суурь болж өгдөг.

4.     Америкийн эрдэмтэн К.Клаузевиц 1962 онд боловсруулсан армийн шуурхай албаны дүрмийг жишиг болгон хэдэн бүрэлдэхүүнтэй зохиосон бэ?

А. 5                   Б. 6                       В. 7                Г. 8

5.     Байгууллагын дотоод орчины Бостоны зөвлөх матрицийг ашиглаж болно. Энэхүү матриц хэдэн зүйлээр үнэлэгддэг вэ?

 А. 3                   Б. 4                       В. 5               Г.6                                      

6.  Стратегийн сэтгэлгээнд " төсөөлөл" ямар үүрэг гүйцэтгэдэгийг хэдэн хүчин зүйлээр тайлбарлаж болдог вэ?

А. 5                   Б. 6                       В. 7                Г. 8

7.  Стратеги ч М.Портер зах зээлийн орчины өрсөлдөөний стратеги хэмээх бүтээлдээ зах зээлийн буюу өрсөлдөөний 5 хүчин зүйлийг тодорхойлсон.

А. Зах зээлд шинээр хөл тавигчидийн аюул        Б. Нийлэгчидийн дарамт

В................................................                    Г...........................................

Д. Хэрэглэгчидийн дарамт

8. Үйлдвэрлэгчид нийлүүлэгчид зах зээлийн явцуу хэсэг сегмэнтэд хүч анхаарлаа төвлөрүүлэхийг ямар стратеги гэдэг вэ?

А. Өртөг зөрдөл хямдруулах       Б. Онилох                  В. Дагнан мэрэгших

9. Өрсөлдөөний стратегийг хэд ангилдаг вэ?

А. 3                б. 4               в.5                 г.6

10. өрсөлдөөний стратегиуд нь нэгдмэлд шинжтэй бөгөөд нэгээс нөгөөд шилжих, зарим үед хослуулан хэрэглэх замаар илүү үр дүнд хүрэх боломжтой.

А. Үнэн                               Б. Худал

 

Энэ блог таалагдаж байвал дэмжээд доод зургийг 1 дарчихаарай.

Сэтгэгдэлүүд:

Одоогоор сэтгэгдэл бичигдээгүй байна. Та бичвэл анхных нь болно.

Сэтгэгдэл үлдээх:

Таны нэр:
И-мэйл:
нийтэд харагдахгүй
Вэб:
оруулах албагүй
Сэтгэгдэл:
Дуурайлган
бич
CAPTCHA Image Дуут хувилбар
Reload Image

Энэ нь спамаас хамгаалах нэг хэлбэр болно. Нэвтэрсэн үедээ сэтгэгдэл бичихэд энэ гарахгүй.